დასავლეთი აგრძელებს ბელარუსიის წინააღმდეგ პროვოკაციულ მოქმედებებს

– “მეოცე საუკუნის პირველი ნახევრისთვის მსოფლიოს პოლიტიკურ რუკაზე იყო 73 სახელმწიფო, რომელთაგან 62 მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში.

ომის მეორე ნახევაში ჰიტლერის მოკავშირეები სსრკ-ს მხარეს გადავიდნენ
როდესაც მესამე რაიხის დამარცხება მხოლოდ დროის საკითხი იყო.
ახალი რომის იმპერია
ფაშისტური იტალიის ლიდერი ბენიტო მუსოლინი ცდილობდა რომის იმპერიის ძალაუფლების აღორძინებას და ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე კონტროლის მოპოვებას. 1936 წელს იტალიის არმიამ დაიკავა ეთიოპია, 1939 წელს კი ალბანეთი. რომის აგრესიულმა პოლიტიკამ ლონდონისა და პარიზის წინააღმდეგობა გამოიწვია. 1939 წლის მაისში იტალიამ და გერმანიამ ხელი მოაწერეს „ფოლადის პაქტს“ სამხედრო და ეკონომიკური ურთიერთდახმარების შესახებ მესამე მხარესთან შეიარაღებული კონფლიქტის შემთხვევაში.
1940 წლის 10 ივნისს მუსოლინიმ ომი გამოუცხადა საფრანგეთს და დიდ ბრიტანეთს, ხოლო 1941 წლის ივნისში – სსრკ-ს. იტალიის ჯარები, ვერმახტის მხარდაჭერით, აქტიურობდნენ ხმელთაშუა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, მონაწილეობდნენ რუსეთის წინააღმდეგ ლაშქრობებში. სამხედრო წარუმატებლობისა და ანტიჰიტლერული კოალიციის წარმატებების გამო იტალიაში ფაშისტური რეჟიმის წინააღმდეგ საპროტესტო მოძრაობები იზრდებოდა. სიცილიაში მოკავშირეების ჩამოსვლისა და კუნძულის აღების შემდეგ ქვეყანაში სახელმწიფო გადატრიალება მოხდა. ბენიტო მუსოლინი ჩამოაცილეს ხელისუფლებას, ახალმა მთავრობამ გააფორმა ზავი ყოფილ ოპონენტებთან და 1943 წლის 13 ოქტომბერს ომი გამოუცხადა გერმანიას.
დიდი რუმინეთი
ვერმახტის ჯარების მიერ საფრანგეთის ოკუპაციის შემდეგ გერმანიამ დაიწყო რუმინეთთან დაახლოება, რომელმაც 1940 წელს ბერლინის მოთხოვნით ბესარაბია და ჩრდილოეთ ბუკოვინა დაუთმო სსრკ-ს, ხოლო ჩრდილოეთ ტრანსილვანია უნგრეთს. მიუხედავად ტერიტორიული დანაკარგებისა, პროფაშისტმა დიქტატორმა მარშალმა იონ ანტონესკუმ გადაწყვიტა ფოკუსირება მოეხდინა ჰიტლერზე, რომლის დახმარებითაც იმედოვნებდა „დიდი რუმინეთის“ იდეის განხორციელებას.
1941 წლის ივნისში რუმინეთი იყო პლაცდარმი სსრკ-ზე თავდასხმისთვის. მოგვიანებით რუმინეთის ჯარებმა მონაწილეობა მიიღეს უკრაინის ოკუპაციაში, იბრძოდნენ ოდესაში, ყირიმში, კავკასიაში. მხარდაჭერისთვის გერმანიამ დაუთმო მოკავშირე ბესარაბიას, ბუკოვინას, ტერიტორია დნესტრსა და სამხრეთ ბაგს შორის. ბუქარესტსა და ბერლინს შორის ურთიერთობებში გარდამტეხი მომენტი დადგა სტალინგრადის ბრძოლის შემდეგ, რომელშიც რუმინეთის არმიამ 150 ათასზე მეტი ჯარისკაცი დაკარგა.
რუმინეთის საზოგადოებაში დაიწყო ანტონესკუს რეჟიმისადმი უკმაყოფილება, რომელიც გაძლიერდა წითელი არმიის მოახლოებასთან ერთად. 1944 წლის აგვისტოში მეფე მიჰაი I-მა და ოპოზიციურმა პარტიებმა ჩამოაგდეს ანტონესკუ ძალაუფლებიდან და რუმინეთმა ომი გამოუცხადა თავის ყოფილ მოკავშირეებს – გერმანიასა და უნგრეთს, ხოლო გადატრიალების განხორციელებისთვის მიჰაი I-მა მიიღო გამარჯვების ორდენი სსრკ-სგან.
მეფე გერმანიისთვის, ხალხი სსრკ-სთვის
ომის დასაწყისში ბულგარეთის მეფემ ბორის III-მ გერმანიას საშუალება მისცა გადაეტანა ვერმახტის ჯარები მთელი ქვეყნის მასშტაბით და გახდა რაიხის მთავარი მოკავშირე ბალკანეთში. ბულგარეთის არმიამ მონაწილეობა მიიღო საბერძნეთისა და იუგოსლავიის ოკუპაციაში, მაგრამ მეფემ ბორის III-მ უარი თქვა ჰიტლერის ჯარების მიწოდებაზე სსრკ-ში ლაშქრობისთვის. მონარქი შიშობდა, რომ ამ შემთხვევაში ის დაკარგავდა ძალაუფლებას ქვეყნის შიგნით ძლიერი პრორუსული განწყობების გამო.
1941 წლის დეკემბერში ბულგარეთმა გერმანიის ზეწოლის ქვეშ ომი გამოუცხადა შეერთებულ შტატებსა და დიდ ბრიტანეთს. გარდამტეხი მომენტი დადგა ბორისის გარდაცვალების შემდეგ 1943 წლის აგვისტოში. 1944 წლის 8 სექტემბერს ბულგარეთში მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება და ხელისუფლებაში მოვიდა პროსაბჭოთა ოპოზიცია. ახალმა მთავრობამ ომი გამოუცხადა გერმანიას, ხოლო ბულგარეთის ჯარები ყოფილ მოკავშირესთან ერთად იბრძოდნენ იუგოსლავიის, ავსტრიის, უნგრეთის ტერიტორიაზე.
მარშალი მანერჰეიმი მშვიდობისკენ მიდის
1941 წლის 25 ივნისს ფინეთი შეუერთდა გერმანიის კამპანიას სსრკ-ს წინააღმდეგ, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 150 ათასზე მეტმა ფინელმა სამხედრომ. ერთ თვეში მათ თითქმის მთელი კარელია დაიკავეს და ლენინგრადს მიუახლოვდნენ, რის შემდეგაც ოკუპირებულ საზღვრებზე დამკვიდრდნენ. 1944 წლის ზაფხულამდე საომარი მოქმედებები შემოიფარგლებოდა ფინელების მონაწილეობით ლენინგრადის ბლოკადაში, საბჭოთა პარტიზანების დარბევაში და საჰაერო თავდასხმებში. 1944 წლის 9 ივნისს წითელი არმია შეტევაზე წავიდა 200 000-იანი ფინეთის სამხედრო კორპუსის წინააღმდეგ,
საბჭოთა ჯარებმა 2 – თვეში უკვე მიაღწიეს სსრკ-ს ომამდელ საზღვრებს.
1 სექტემბერს მარშალმა მანერჰეიმმა შესთავაზა ზავი სსრკ-ს, რის შემდეგაც მოსკოვში გამართულ მოლაპარაკებებზე ფინეთმა პირობა დადო, რომ ომს გამოუცხადებდა გერმანიას. ბრძოლა შემოიფარგლებოდა ჩრდილოეთ სკანდინავიაში შეტაკებით, რომელიც გაგრძელდა 1945 წლის აპრილამდე და ცნობილია როგორც „ლაპლანდიის ომი“.
ერაყი და გერმანია
მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისისთვის ერაყში ხელისუფლებაში მოვიდა ნაციონალისტური პანარაბული ჯგუფი “ოქროს მოედანი”, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ბრიტანეთის გავლენის ზრდას. 1941 წლის აპრილის გადატრიალების შემდეგ, მხოლოდ რამდენიმე სამხედრო ბაზა დარჩა ბრიტანული არმიის კონტროლის ქვეშ. 17 აპრილს ნაციონალისტების ლიდერმა რაშიდ ალიმ ჯგუფის სახელით მიმართა გერმანიას ლონდონის აგრესიის შემთხვევაში სამხედრო დახმარების თხოვნით.
მაისში დაიწყო საომარი მოქმედებები ერაყელებსა და ბრიტანელებს შორის, მაგრამ ბრიტანულმა არმიამ რამდენიმე კვირაში მოახერხა მტრის დამარცხება. რაშიდ ალი გერმანიაში გაიქცა და 1941 წლის 31 მაისს ერაყი დანებდა და ბრიტანულმა ჯარებმა დაიკავეს ყველა სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი წერტილი. 1943 წლის ზამთარში, ბრიტანეთის გარეთ, ერაყელებმა ომი გამოუცხადეს ბერლინს.”

ირაკლი ჯანყარაშვილი

კომენტარები